Phục dựng Lễ “mừng chiến thắng” của người Jrai tại làng Bẹk (xã Ia Grai)

Tham dự lễ phục dựng vào chiều ngày 30/3 có bà Lê Thị Thu Hương, Phó Giám đốc Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh; ông Lê Ngọc Quý, Bí thư Đảng uỷ, Chủ tịch HĐND xã; ông Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch UBND xã; bà Khổng Thị Hoan, Phó Giám đốc Bảo tàng Pleiku; lãnh đạo các ban, ngành đoàn thể xã; cán bộ, nhân dân làng Bẹk và đông đảo du khách.

“Lễ mừng chiến thắng” là nghi lễ lớn của cộng đồng Jrai nhằm tạ ơn các thần linh (Yang) đã che chở buôn làng vượt qua thiên tai, dịch bệnh, thú dữ, đồng thời cầu mong sức khỏe, mùa màng bội thu và cuộc sống bình an. Nghi lễ cũng thể hiện tinh thần đoàn kết, gắn bó cộng đồng trong lao động sản xuất và bảo vệ buôn làng.

Lễ diễn ra 2 phần nội dung chính gồm nghi lễ thông linh và ngày hội cộng đồng.

Phần nghi lễ thông linh được tổ chức trang trọng tại nhà rông làng Bẹk. Mở đầu là lễ dựng cây nêu – biểu tượng linh thiêng kết nối đất trời; tiếp đến là đưa trâu buộc vào cây nêu.

Tiếp đó, già làng chủ trì nghi thức cúng Yang, khấn mời các thần linh về nhận lễ vật, cầu mong buôn làng mạnh khỏe, mùa màng bội thu, cuộc sống bình an. Vật hiến sinh gồm 1 con trâu, 1 con heo, 1 con dê và 1 con gà trống. Lễ vật cúng gồm một con gà, gan gà, 1 bó lá Ngăl, 1 ché rượu cần. Già làng vừa dùng lá Ngăl vẩy rượu trong ghè ra xung quanh, vừa đọc lời khấn: “Hỡi thần nước, thần rừng, thần núi và thần mặt trời. Hôm nay, già làng cùng bà con dân làng thành tâm dâng lễ, có con dê, con gà, con heo để cúng. Với tấm lòng thành kính, chúng con cầu mong các thần linh phù hộ cho buôn làng.

Xin các thần che chở cho tất cả người dân luôn mạnh khỏe, không ốm đau bệnh tật, cuộc sống bình yên. Cầu mong buôn làng làm ăn thuận lợi, phát đạt, mùa màng tốt tươi, cuộc sống ngày càng no đủ.”

Ơi Yàng…”.

Sau lễ cúng, là màn múa khiên, cổ động của trai làng. Trong tiếng cồng chiêng dồn dập, 2 chàng trai làng tay cầm khiên và đao bước ra sân lễ, dậm chân theo nhịp chiêng, xếp đội hình đối diện nhau. Những động tác xoay người, giơ khiên, vung đao mạnh mẽ tái hiện khí thế chiến binh và tinh thần đoàn kết của buôn làng. Ở cao trào, các chàng trai đồng loạt giơ cao khiên, hô vang tiếng chiến thắng, tạo không khí hào hùng, sôi động cho nghi lễ.

 Sau nghi lễ, bà con làng Bẹk dù đang sinh sống trong làng hay ở nơi xa đều tề tựu trở về bên cây nêu, cùng tham gia nghi thức ném gạo vào con trâu hiến sinh. Những nắm gạo trắng tượng trưng cho vật chất, gửi gắm ước nguyện về sức khỏe, cuộc sống no đủ, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.

Nghi thức đâm trâu – nghi lễ quan trọng trong truyền thống – được mô phỏng bằng hình thức múa dũng sĩ, vừa bảo đảm tính văn minh, vừa giữ trọn giá trị biểu tượng của nghi lễ hiến sinh.

Sau phần lễ là Ngày hội cộng đồng, nơi người dân và du khách cùng hòa mình vào các hoạt động văn hóa truyền thống. Không gian lễ hội rộn ràng với tiếng cồng chiêng, điệu múa xoang, giao lưu văn hóa, trải nghiệm ẩm thực và sinh hoạt cộng đồng.

Ngày hội kéo dài đến tối 30/3 và tiếp tục các hoạt động cộng đồng vào ngày 31/3, tạo không khí vui tươi, đoàn kết, thể hiện tinh thần gắn bó của cộng đồng Jrai trong lao động sản xuất và xây dựng buôn làng. Anh Puih H’Roc, làng Bẹk, xã Ia Grai chia sẻ:

Việc phục dựng Lễ mừng chiến thắng góp phần bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể, quảng bá hình ảnh con người và văn hóa Gia Lai, đồng thời tạo điểm nhấn cho các hoạt động du lịch của địa phương trong năm 2026./.